© Elżbieta Badach, Sławomir Lisek, Janina Szewczyk, Jadwiga Bożek. Artykuł udostępniony na licencji CC BY-SA 4.0
Do Unii Europejskiej należą kraje o bardzo dużych dysproporcjach w poziomie życia ludności, a wyrównanie tych różnic to jeden z priorytetów polityki unijnej. Celem badania omawianego w artykule jest porównanie kierunku i skali zmian w poziomie życia ludności w krajach UE. Analizy przeprowadzono na podstawie danych za lata 2013–2022 pobranych z bazy Eurostatu. Zastosowano metodę porządkowania liniowego obiektów wielowymiarowych, przy normowaniu zmiennych metodą Strahl w ujęciu dynamicznym, co umożliwiło kwantyfikację zmian badanego zjawiska w czasie, a także interpretację wyników w kategoriach procentowych. Na podstawie 15 wybranych zmiennych cząstkowych wyznaczono syntetyczny wskaźnik poziomu życia, przy użyciu którego sporządzono rankingi krajów UE i porównano skalę zmian w poziomie badanego zjawiska w poszczególnych krajach w okresie objętym analizą.
Wyniki badania potwierdzają utrzymujące się od lat dysproporcje w poziomie życia ludności w krajach UE. W analizowanym okresie Luksemburg, Holandia, Dania i Belgia znacznie przewyższały pozostałe kraje pod względem wartości wskaźnika poziomu życia. Najniższy poziom życia utrzymywał się w Rumunii, Bułgarii, na Łotwie, w Chorwacji i Grecji. We wszystkich krajach poziom życia wzrósł, przy czym skala zmian była nierównomierna. Wyższy wzrost wartości miernika dotyczył w dużym stopniu krajów o niskich pozycjach w rankingu, co świadczy o ich szybszym rozwoju i daje nadzieję na zrównanie się poziomu życia ich społeczeństw w przyszłości.
poziom życia ludności, metoda Strahl, ujęcie dynamiczne
O18, O12, C10, R12
Bąk, I., Szczecińska, B. (2015). Zastosowanie metod taksonomicznych w badaniu warunków życia w gminach wiejskich województwa zachodniopomorskiego. Journal of Agribusiness and Rural Development, 35(1), 7–15. https://doi.org/10.17306/JARD.2015.1.
Bąk, I., Wawrzyniak, K. (2016). Diagnoza sytuacji społeczno-gospodarczej Polski na tle krajów Unii Europejskiej. Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician, 61(5), 63–82. https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.0998.
Biernat-Jarka, A., Trębska, P. (2018). Ubóstwo w Polsce i Unii Europejskiej a formy jego przezwyciężania w kontekście zrównoważonego rozwoju i doświadczeń UE. Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Problemy Rolnictwa Światowego, 18(1), 38–47. https://doi.org/10.22630/PRS.2018.18.1.3.
Bożek, J. (2002). O niektórych metodach porządkowania liniowego. Wiadomości Statystyczne, 47(9), 10–16.
Bożek, J., Szewczyk, J. (2021). Ocena poziomu rozwoju społecznego powiatów województwa małopolskiego z zastosowaniem dynamicznego miernika syntetycznego. Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician, 66(4), 45–63. https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.8325.
Bożek, J., Szewczyk, J., Badach, E., Lisek, S. (2022). Ocena poziomu rozwoju gospodarczego woje-wództw z zastosowaniem metod porządkowania liniowego w ujęciu dynamicznym. Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician, 67(12), 39–61. https://doi.org/10.5604/01.3001.0016.1613.
Bożek, J., Szewczyk, J., Jaworska, M. (2021a). Zmiany w poziomie rozwoju społecznego województw w latach 2010 i 2019 z zastosowaniem dynamicznego miernika syntetycznego. Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, (1), 109–123. https://doi.org/10.15584/nsawg.2021.1.6.
Bożek, J., Szewczyk, J., Jaworska, M. (2021b). Poziom rozwoju gospodarczego województw w ujęciu dynamicznym. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 14(57), 11–24. https://doi.org/10.14746/rrpr.2021.57.02.
Bywalec, C. (2022). Pomiar poziomu życia ludności – dylematy doboru wskaźników. Optimum. Economic Studies, (2), 3–21. https://doi.org/10.15290/oes.2022.02.108.01.
Chrzanowska, M., Drejerska, N. (2016). Ocena rozwoju społeczno-gospodarczego gmin województwa mazowieckiego z wykorzystaniem metody analizy wielowymiarowej. Wiadomości Statystyczne, 61(6), 59–69. https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.1007.
Dańska-Borsiak, B. (2024). Ocena adekwatności PKB per capita jako miary poziomu życia w powiatach. Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician, 69(7), 1–21. https://doi.org/10.59139/ws.2024.07.1.
Dębkowska, K., Jarocka, M. (2013). The impact of the methods of the data normalization on the result of linear ordering. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica, 286, 181–188.
Grabiński, T., Wydymus, S., Zeliaś, A. (1989). Metody taksonomii numerycznej w modelowaniu zjawisk społeczno-gospodarczych. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Jabłoński, Ł. (2018). Zróżnicowanie poziomu życia między regionami UE w latach 2000–2015. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Research Papers of Wrocław University of Economics, (539), 62–75. https://doi.org/10.15611/pn.2018.539.06.
Kasprzyk, B., Wojnar, J. (2023). Dynamiczna analiza porównawcza rozwoju społeczno- -gospodarczego i jakości życia w Polsce na tle krajów UE. Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, (2), 33–52. https://doi.org/10.15584/nsawg.2023.2.3.
Kisielińska, J. (2016). Ranking państw UE ze względu na potencjalne możliwości zaspokojenia zapotrzebowania na produkty rolnicze z wykorzystaniem metod porządkowania liniowego. Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Problemy Rolnictwa Światowego, 16(3), 142–152. https://doi.org/10.22630/PRS.2016.16.3.70.
Kisielińska, J. (2017). Ranking województw ze względu na potencjał rolnictwa. Roczniki Naukowe Ekonomii Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, 104(1), 56–71. https://doi.org/10.22630/RNR.2017.104.1.4.
Kisielińska, J., Borkowski, B., Czech, K., Górska, A., Koszela, G., Krawiec, M., Landmesser-Rusek, J., Ochnio, L., Pietrych, Ł., Pietrzykowski, R., Wasilewska, E., Zielińska-Sitkiewicz, M. (2021). Wielowymiarowa analiza danych w ekonomice rolnictwa. Wydawnictwo SGGW. https://sj.wne.sggw.pl/pdf/MONO_2021_wielowymiarowa_analiza_danych.pdf.
Kłos, A., Tomaszewska, K. (2014). Bezrobocie jako zjawisko społeczne stanowiące zagrożenie dla kształtowania się rynku pracy w Polsce. Społeczeństwo. Edukacja. Język, 2, 187–198.
Kozera, A., Kozera, C. (2011). Poziom życia ludności i jego zróżnicowanie w krajach Unii Europejskiej. Journal of Agribusiness and Rural Development, 22(4), 123–133.
Kukuła, K. (2017). Zanieczyszczenia środowiska a działalność proekologiczna w Polsce w 2015 roku w świetle wielowymiarowej analizy porównawczej. Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Problemy Rolnictwa Światowego, 17(3), 226–238. https://doi.org/10.22630/PRS.2017.17.3.69.
Lisek, S. (2023). Pre- and During-Pandemic Financial Standing of Companies in Poland Ranked According to the Type of Business Activity. Studia Ekonomiczne i Regionalne. Economic and Regional Studies, 16(1), 65–80. https://doi.org/10.2478/ers-2023-0005.
Matuszko, L., Parzych, J., Hozer, J. (2017). Badanie poziomu życia w krajach Unii Europejskiej za pomocą wybranych metod wielowymiarowej analizy porównawczej. Studia i Prace WNEiZ US, (50), 205–213. https://doi.org/10.18276/sip.2017.50/1-15.
Migała-Warchoł, A. (2010). Ocena zróżnicowania poziomu życia mieszkańców województwa podkarpackiego. Metody Ilościowe w Badaniach Ekonomicznych, 11(2), 222–231. https://qme.sggw.edu.pl/article/view/3085.
Murawska, A. (2014). Ocena poziomu życia w krajach Unii Europejskiej (UE-28) w aspekcie zrównoważonego rozwoju za pomocą wielowymiarowej analizy porównawczej. Metody Ilościowe w Badaniach Ekonomicznych, 15(4), 80–90. https://qme.sggw.edu.pl/article/view/3732/3359.
Pawełek, B. (2008). Metody normalizacji zmiennych w badaniach porównawczych złożonych zjawisk ekonomicznych. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie.
Raczkowska, M., Mikuła, A. (2023). Poziom realizacji dziesiątego celu zrównoważonego rozwoju w krajach Unii Europejskiej – ocena przy wykorzystaniu wielowymiarowej analizy porównawczej w ujęciu dynamicznym. Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, (76), 35–51. https://doi.org/10.15584/nsawg.2023.4.2.
Sompolska-Rzechuła, A., Kurdyś-Kujawska, A. (2022). Generation of Young Adults Living with Their Parents in European Union Countries. Sustainability, 14(7), 1–27. https://doi.org/10.3390/su14074272.
Stec, M. (2012). Analiza porównawcza rozwoju społeczno-gospodarczego powiatów województwa podkarpackiego. Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, (25), 180–190. https://www.ur.edu.pl/files/ur/import/Import/2012/10/16.pdf.
Strahl, D. (1978). Propozycja konstrukcji miary syntetycznej. Przegląd Statystyczny, 25(2), 205–215.
Szewczyk, J., Badach, E., Lisek, S., Bożek, J. (2023). Zmiany poziomu rozwoju gospodarczego województw w okresie pandemii COVID-19 z zastosowaniem metody porządkowania liniowego w ujęciu dynamicznym. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 66, 9–25. https://doi.org/10.14746/rrpr.2023.66.02.
Szewczyk, J., Bożek, J., Jaworska, M. (2021). Poziom rozwoju społeczno-gospodarczego wybranych regionów Polski południowo-wschodniej w latach 2010–2019. Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec.
Walesiak, M. (2014). Przegląd formuł normalizacji wartości zmiennych oraz ich własności w statystycznej analizie wielowymiarowej. Przegląd Statystyczny. Statisticial Review, 61(4), 363–372. https://doi.org/10.5604/01.3001.0016.1740.
Wawrzyniak, D. (2016). Standard of Living in the European Union. Comparative Economic Re-search. Central and Eastern Europe, 19(1), 139–153. https://doi.org/10.1515/cer-2016-0008.
